Μια διαφορετική «συνάντηση» παιδιών από κάθε γωνιά του κόσμου φιλοξενείται αυτές τις ημέρες στην Ξάνθη, μέσα από τα έργα παιδικής ζωγραφικής της Ακαδημίας Παιδικής Τέχνης – Μουσείο «Οικουμένη».
Η έκθεση, με τίτλο «Η Τέχνη μέσα από τα μάτια των παιδιών», παρουσιάζεται έως τις 22 Σεπτεμβρίου 2026 στο εμβληματικό ιστορικό κτίριο του παλαιού δημαρχείου της πόλης και αποτελεί μια ευκαιρία γνωριμίας του κοινού με ένα σημαντικό κομμάτι της διεθνούς παιδικής καλλιτεχνικής δημιουργίας.
Πίσω από τις παιδικές ζωγραφιές που παρουσιάζονται στην έκθεση κρύβεται μια διαδρομή 26 ετών. Ένα μεγάλο εκπαιδευτικό και πολιτιστικό εγχείρημα, που ξεκίνησε το 2000 από την Ακαδημία Παιδικής Τέχνης – Μουσείο «Οικουμένη», με στόχο να καταγράψει τον πολιτισμό του κόσμου μέσα από τη ματιά των ίδιων των παιδιών.
Η έκθεση παρουσιάζει ένα μικρό αλλά ιδιαίτερα σημαντικό μέρος μιας συλλογής που αριθμεί περισσότερα από 9.000 έργα παιδικής ζωγραφικής από 150 χώρες. Πρόκειται για έργα που δημιουργήθηκαν στο πλαίσιο των έντεκα διεθνών Biennale Παιδικής Τέχνης που διοργάνωσε η Ακαδημία, με διαφορετικές θεματικές, ανάμεσα στις οποίες η φιλία, το νερό, η μουσική και η τεχνητή νοημοσύνη.
Την Ακαδημία και το Μουσείο δημιούργησε και επί σειρά ετών έχει στηρίζει με προσωπική φροντίδα η ταλαντούχα Ξανθιώτισσα ζωγράφος και εικαστικός Λίτα Μαυρογένη. Το έργο της, με επίκεντρο τα παιδιά και την τέχνη, ξεπέρασε από νωρίς τα όρια της Ελλάδας, δημιουργώντας έναν διεθνή δίαυλο επικοινωνίας ανάμεσα σε παιδιά διαφορετικών χωρών και πολιτισμών.
Έντεκα Biennale και χιλιάδες παιδικές φωνές
Η φιλοσοφία της προσπάθειας βασίστηκε στην πεποίθηση πως η παιδική ζωγραφιά δεν είναι απλώς ένα καλλιτεχνικό έργο. Είναι ένας τρόπος με τον οποίο το παιδί αποτυπώνει τον κόσμο γύρω του, τις εμπειρίες, τις αγωνίες, τα όνειρα και τις προσδοκίες του.
«Η ζωγραφική δεν είναι απλά ένα έργο τέχνης ή μια εικόνα. Είναι έκφραση και μέσο επικοινωνίας και, όταν μάλιστα προέρχεται από ένα παιδί, αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία και ουσία», σημειώνει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ η κ. Μαυρογένη.
Αυτή ακριβώς η αντίληψη αποτέλεσε τη βάση για τη διοργάνωση των έντεκα διεθνών Biennale Παιδικής Τέχνης. Παιδιά από όλο τον κόσμο έστειλαν τις δημιουργίες τους στην Ελλάδα και στην Ξάνθη, μετατρέποντας την πόλη σε σημείο συνάντησης διαφορετικών πολιτισμών μέσα από μια κοινή, παγκόσμια γλώσσα, την τέχνη.
«Τα παιδιά, μέσα από τη ζωγραφική, υψώνουν τη δική τους φωνή. Είναι μια φωνή που δεν μπορούμε να αγνοήσουμε, γιατί είναι η φωνή της ανθρωπότητας από το παρελθόν και το παρόν που φωνάζει στο μέλλον», επισημαίνει στο ΑΠΕ – ΜΠΕ η κ. Μαυρογένη, αναφερόμενη στην πορεία των Biennale και στην ανταπόκριση χιλιάδων παιδιών από κάθε γωνιά της Γης.
Η συλλογή που δημιουργήθηκε όλα αυτά τα χρόνια δεν αποτελεί μόνο ένα σημαντικό εικαστικό αρχείο. Μέσα από τις ζωγραφιές αποτυπώνονται διαφορετικές εποχές, κοινωνίες, πολιτισμοί, παραδόσεις και τρόποι ζωής. Τα παιδιά ζωγραφίζουν τον τόπο όπου μεγαλώνουν, την οικογένεια, τη φύση, την ειρήνη, το περιβάλλον, αλλά και τον κόσμο που θα ήθελαν να γνωρίσουν.
Η μεγάλη συλλογή του μουσείου περιλαμβάνει εκτός από παιδικές ζωγραφιές και πολλές παιδικές κούκλες, κατασκευασμένες από τα ίδια τα παιδιά, καθώς και διάφορα άλλα εικαστικά έργα, δημιουργώντας ένα ιδιαίτερο αρχείο της παιδικής δημιουργικότητας και της πολιτιστικής έκφρασης. «Πιθανόν τα επόμενα τριάντα χρόνια τα παιδιά να μην ζωγραφίζουν έτσι. Θα έχουν άλλες παραστάσεις και διαφορετικές εικόνες για να εμπνέονται. Γι’ αυτό τα έργα αυτά αποκτούν τεράστια σημασία για την εποχή στην οποία φιλοτεχνήθηκαν», εξηγεί η κ. Μαυρογένη.
Πολλά από τα παιδιά που συμμετείχαν στις Biennale είναι σήμερα ενήλικες, έχουν δημιουργήσει τις δικές τους οικογένειες και, σε αρκετές περιπτώσεις, έχουν εξελιχθεί σε επιτυχημένους επαγγελματίες και διακεκριμένους επιστήμονες στις χώρες τους.
Από την Ξάνθη στη Λίμα του Περού
Ένα ακόμη σημαντικό κεφάλαιο της δράσης της Λίτας Μαυρογένη ήταν η ίδρυση, στη Λίμα του Περού, του πρώτου Μουσείου Παιδικής Τέχνης, μιας πρωτοβουλίας που έδωσε στα παιδιά της Λατινικής Αμερικής έναν χώρο για να εκφράσουν το ταλέντο και την δημιουργικότητά τους.
Το Μουσείο Παιδικής Τέχνης στη Λίμα φέρει το όνομα του αείμνηστου Περουβιανού προξένου Χοσέ Κάρλος Ντάβιλα, ο οποίος είχε υπηρετήσει στην Ελλάδα και ξεκίνησε την πρωτοβουλία για τη δημιουργία του. Όπως εξηγεί η κ. Μαυρογένη, το μουσείο δεν αποτελεί απλώς έναν χώρο έκθεσης παιδικών δημιουργιών, αλλά λειτουργεί και ως φορέας προώθησης της πολιτιστικής κληρονομιάς και της εθνικής ταυτότητας της Λατινικής Αμερικής και της Ελλάδας.
Σήμερα, η κ. Μαυργένη δεν κρύβει την αγωνία της για το μέλλον αυτής της τεράστιας συλλογής παιδικών έργων. Η ίδια και το διοικητικό συμβούλιο της Ακαδημίας Παιδικής Τέχνης – Μουσείο «Οικουμένη» αντιμετωπίζουν λοιπόν ένα ακόμη μεγάλο στοίχημα που αφορά την διασφάλιση του μέλλοντος της πολύτιμης συλλογής. Ήδη έχει ξεκινήσει προσπάθεια για την εξεύρεση μόνιμης στέγης, ενώ έχει υπάρξει επικοινωνία και με το Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης στην Αθήνα, με στόχο να διερευνηθεί η δυνατότητα μόνιμης έκθεσης μέρους ή του συνόλου των έργων και η πρόσβαση του κοινού σε αυτή την μοναδική συλλογή.
Η Ξάνθη ως σημείο συνάντησης των παιδιών του κόσμου
Παράλληλα με τη διεθνή της δράση στην παιδική τέχνη, η Ακαδημία Παιδικής Τέχνης – Μουσείο «Οικουμένη» έχει αναπτύξει ένα ευρύτερο εκπαιδευτικό έργο, απευθυνόμενο τόσο σε μαθητές όσο και σε ενήλικες. Τα εκπαιδευτικά προγράμματα για παιδιά και εφήβους αξιοποιούν την τέχνη ως εργαλείο μάθησης, έκφρασης και γνωριμίας με τον πολιτισμό, ενώ η Ακαδημία οργανώνει και ειδικά προγράμματα για μαθητές Γυμνασίου και Λυκείου.
Παράλληλα, μέσα από κύκλους διαδικτυακών σεμιναρίων και μαθημάτων, δίνεται η δυνατότητα και σε ενήλικες να έρθουν σε επαφή με την τέχνη και να διευρύνουν τις γνώσεις και τις δημιουργικές τους δεξιότητες. Η εκπαιδευτική αυτή δραστηριότητα συμπληρώνει το πολύχρονο έργο της Ακαδημίας, επιβεβαιώνοντας τον σταθερό προσανατολισμό της στη διάδοση της τέχνης και της πολιτιστικής γνώσης σε διαφορετικές ηλικίες.
Η έκθεση στο παλαιό δημαρχείο της Ξάνθης δίνει την ευκαιρία στο επισκέπτη να περιηγηθεί σε ένα διεθνές αρχείο μνήμης, όπου κάθε έργο αποτελεί μια προσωπική μαρτυρία ενός παιδιού αλλά και ένα μικρό αποτύπωμα της εποχής του. Διαφορετικά χρώματα, σύμβολα, τοπία και πολιτισμικές αναφορές συναντώνται σε έναν ιστορικό χώρο, αποκαλύπτοντας πόσα κοινά μπορούν να έχουν τα παιδιά, ανεξάρτητα από τη χώρα στην οποία γεννήθηκαν.
Η Λίτα Μαυρογένη πάντα πρόσχαρη και χαμογελαστή, με αστείρευτη αγάπη για τα παιδιά, ξεναγεί μικρούς και μεγάλους στην έκθεση μιλώντας για ένα κόσμο γεμάτο χρώματα, εικόνες, παραστάσεις, μνήμες, τον κόσμο των παιδιών.
Τελικά, κάθε παιδική ζωγραφιά είναι κάτι περισσότερο από μια απλή εικόνα. Είναι ένα κομμάτι μνήμης, μια μαρτυρία εποχής και ταυτόχρονα ένα μήνυμα προς το μέλλον. Ένα μήνυμα που υπενθυμίζει στους μεγάλους πως ο κόσμος που θα παραδώσουν στα παιδιά είναι ο κόσμος που εκείνα ξεκίνησαν ήδη να σχεδιάζουν.
